Khi một câu hỏi không thể giải quyết chỉ bằng một lần hỏi AI
Trong công việc công vụ, có những câu hỏi không chỉ cần một câu trả lời, mà cần tìm nhiều nguồn, đọc tài liệu, xác định thông tin liên quan, so sánh các nguồn và tổng hợp thành một bản có cấu trúc.
Ví dụ: “Chính sách X đang được triển khai như thế nào? Có những quy định hoặc hướng dẫn nào liên quan? Các nguồn chính thức nói gì và có điểm nào cần tiếp tục kiểm tra?”
Đây là một bài toán phù hợp để thử nghiệm tư duy AI Agent. Thay vì yêu cầu AI trả lời ngay, chúng ta giao cho AI một chuỗi nhiệm vụ có thứ tự, đồng thời quy định rõ nguồn nào được ưu tiên, thông tin nào cần trích dẫn và khi nào phải dừng để con người kiểm tra.
Điều quan trọng cần nhớ: AI hỗ trợ quá trình nghiên cứu không đồng nghĩa với việc AI trở thành người xác nhận tính đúng đắn của chính sách. Kết quả do AI tạo ra vẫn cần được đối chiếu với văn bản, nguồn chính thức và người có thẩm quyền trước khi sử dụng trong công việc.
Mục tiêu
Thực hành chuỗi:
Tìm nguồn → đọc → chọn thông tin → so sánh → tổng hợp → lập bản nháp.
Có thể thực hiện với ChatGPT Deep Research hoặc Gemini Deep Research.
Cách 1: Thực hiện trên ChatGPT
Bước 1 — Mở Deep Research
Mở ChatGPT.
Trong ô nhập câu hỏi:
nhập
/Deepresearch; hoặcchọn Nghiên cứu sâu / Deep Research trong menu công cụ
+; hoặcchọn Nghiên cứu sâu từ thanh bên nếu tài khoản của bạn có mục này.
Đây là các cách OpenAI hiện hướng dẫn để bắt đầu một tác vụ Deep Research.
Bước 2 — Xác định nguồn
Nếu nghiên cứu về chính sách, đừng chỉ viết:
“Nghiên cứu chính sách X.”
Hãy chỉ rõ:
“Nghiên cứu các thay đổi về chính sách X trong giai đoạn từ [ngày] đến [ngày]. Ưu tiên nguồn chính thức của cơ quan nhà nước và văn bản gốc.”
Deep Research có thể sử dụng web công khai và các tệp được tải lên; tùy tài khoản và cấu hình, có thể sử dụng thêm các ứng dụng được kết nối như Google Drive hoặc SharePoint.
Bước 3 — Yêu cầu bảng so sánh
Ví dụ:
“Lập bảng gồm: văn bản mới, văn bản trước đó, nội dung thay đổi, ngày ban hành, hiệu lực, nguồn chính thức và nhận xét cần cán bộ kiểm tra. Không suy đoán nếu không tìm thấy thông tin.”
Bước 4 — Kiểm tra kế hoạch
Không nên lập tức chấp nhận kết quả cuối.
Hãy xem:
Agent dự định tìm những gì?
Nguồn nào được sử dụng?
Có câu hỏi nào bị bỏ sót không?
Sau đó mới cho phép nghiên cứu tiếp tục.
Bước 5 — Kiểm tra báo cáo
Không chỉ đọc phần tóm tắt.
Hãy kiểm tra:
nguồn gốc từng nhận định;
văn bản gốc;
ngày ban hành;
ngày có hiệu lực;
nội dung Agent trích dẫn;
phần nào là dữ kiện;
phần nào là diễn giải.
Quy tắc: AI tạo bản nghiên cứu; cán bộ kiểm tra nguồn gốc.
Cách 2: Thực hiện trên Gemini
Trên máy tính:
Mở
gemini.google.com.Trong ô nhập, chọn Add Files.
Chọn Deep Research.
Nếu cần, chọn Sources.
Chọn nguồn muốn sử dụng, chẳng hạn Google Search, Gmail hoặc Drive nếu tài khoản đã kết nối và được phép.
Nhập câu hỏi nghiên cứu.
Bấm Submit.
Gemini sẽ tạo research plan.
Kiểm tra kế hoạch.
Nếu cần chỉnh, chọn Edit plan.
Sau khi kiểm tra, chọn Start research.
Khi báo cáo hoàn thành, chọn Open.
Đây là quy trình được Google hướng dẫn chính thức cho Gemini Deep Research. Google cũng lưu ý rằng quyền sử dụng các nguồn như Gmail và Drive phụ thuộc vào việc Google Workspace được kết nối với Gemini.
Bài tập thực hành
Dùng dữ liệu công khai, không nhạy cảm:
“Tìm các văn bản chính thức mới liên quan đến [chủ đề]. Xác định văn bản nào mới ban hành, văn bản nào thay thế hoặc sửa đổi văn bản trước. Lập bảng gồm số hiệu, ngày ban hành, ngày hiệu lực, nội dung thay đổi và đường dẫn đến nguồn chính thức. Nếu không xác định được, ghi ‘Chưa xác định’.”
Điều cần rút ra từ bài toán này
Bài toán nghiên cứu chính sách cho thấy một điểm quan trọng của AI Agent: giá trị không chỉ nằm ở câu trả lời cuối cùng, mà nằm ở khả năng hỗ trợ một chuỗi công việc có nhiều bước.
Tuy nhiên, càng để AI thực hiện nhiều bước, càng cần thiết kế các điểm kiểm tra. Người sử dụng cần biết AI đã tìm nguồn nào, dựa vào tài liệu nào, thông tin nào là trích dẫn trực tiếp, thông tin nào là phần tổng hợp hoặc suy luận, và nội dung nào vẫn chưa đủ căn cứ.
Vì vậy, một workflow thử nghiệm tốt không nên kết thúc bằng câu “AI đã trả lời xong”, mà nên kết thúc bằng câu hỏi: “Tôi đã kiểm tra được căn cứ của câu trả lời này chưa?”
Nếu câu trả lời là chưa, hãy xem kết quả của AI như bản nháp nghiên cứu để tiếp tục kiểm chứng, không phải là kết luận chính thức.
Cùng chia sẻ và cập nhật AI
Bạn có góc nhìn, kinh nghiệm hoặc tình huống thực tế nào khi ứng dụng AI trong công việc? Hãy để lại bình luận - mỗi chia sẻ có thể mở ra thêm một cách làm hữu ích cho cộng đồng.
📩 Muốn nhận thêm những hướng dẫn và ứng dụng AI thiết thực trong công việc? Hãy điền email để theo dõi kênh và nhận các nội dung mới trực tiếp qua email.
Cùng học, cùng thử và cùng làm việc hiệu quả hơn với AI.